ایمنی
درباره سایت
امکانات وب
آنالیز خطرات شغلی
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA آشنايي با آناليز خطرات شغلي
حق زندگي بنياديترين حقوق است، هنوز هرساله 1.2ميليون نفر مطابق آمار ارائه شده در سال 2005، درسال 1999، 2.2ميليون نفر اعم از زن و مرد بوسيله حوادث و بيماريهاي ناشي از کار ازحقوق خود محروم ميشوند، فوت و آسيبهاي ناشي از کار هزينه سنگيني را به دولتها به ويژه در کشورهاي در حال توسعه که تعداد زيادي از کارگران در مشاغل پر خطر از قبيل کشاورزي، استخراج معدن و غيره که در برخي از کشورها پرخطرترين صنعت است کارميکنند، تحميل ميکند، پرخطرترين مشاغل ميتواند 10 - 100بار نسبت به شغلهاي ديگر خطرناکتر باشند.
در طي اين قرن در کشورهاي صنعتي ما شاهد افت آشکاري درحوادث ناشي از کاربه دليل پيشرفت در بهبود بخشيدن به سلامت وشرايط فيزيکي و ايمني محل کارهستيم، دعوت به بهبود بخشيدن به سلامت و شرايط فيزيکي و ايمني محل کار در سراسر جهان ادامه دارد، کار ايمن در پاسخ به نيازهاي زير مطرح شده است:
الف. اطلاع رساني در زمينههاي حوادث، آسيب، بيماريهاي ناشي از کار
ب .ترويج وحمايت از همه کارگران درانطباق با استانداردهاي بين المللي کار
ج. بالا بردن کشورهاي صنعتي و کشورهاي عضو I.L.O در پيشگيري موثر و سياستها و برنامههاي حفاظتي
در کشور ما اگرچه به ظاهر رشتههاي مختلف ايمني و بهداشت ومحيط زيست به صورت آکادميک وجود دارد اما درعمل آنقدر که به کميت قضيه بها داده ميشود به کيفيت نپرداختهايم تکنيکي که دراين پروژه معرفي شده است با وجود اينکه بسيار ساده است و هرکس در هر سطحي ميتواند به فراخوان معلوماتش از آن بهره بگيرد اما يکي از ارکان مهمترين استانداردهاي مديريت ايمني و بهداشت بشمار ميرود و خصوصاً با مطرح شدن OHSAS18001 و وجود استانداردهايي چون BS 8800 ، جايگاه ويژهاي پيدا کرده و مجري آن قطعاً کسي نخواهد بود جز فارغ التحصيلان رشتههاي ايمني و بهداشت صنعتي.
به اميد روزي که با فراگيري وبه کاربستن تکنيکهاي روز دنيا در ايمني و بهداشت، چهره اين رشته دگرگون گردد و جايگاه و مقام واقعي خود را درعرصه علم و صنعت کشور پيدا نمايد. آناليز کار سنجي: TASKANALYSIS
کار سنجي يکي از روشهاي بنيادين در ارزيابي و افت خطاهاي انساني محسوب ميشود تنوع بسياري از اين نوع آناليز در روز جاریه موجود است.
هدف از کارسنجي:
اين اصطلاح به فعاليتهاي وسيعي اطلاق ميگردد که فاکتورهاي انساني را بررسي ميکنند اين کار سنجيها به رويکرد کارگرايانه معروفند.
کاربرد آناليز کار سنجي:
روشهاي آناليز کارسنجي براي حذف پيش شرطهايي که به خطاهاي انساني منتهي ميگردد کاربرد دارند. اين روشها هم در زمان طراحي و هم زمان اصلاح يک سيستم ميتوانند مورد استفاده قرار گيرند. مقوله مهم در طراحي فرآيند نزول خطاهاي انساني به کمک تخصيص صحيح فعاليتهاي انسان با ماشين است که از جمله آنها طراحي سيستم اتوماتيک است.
تکنيکهاي آناليز آگاهانه و هوشمند کار:
آناليز کار سنجي که تا کنون بدان اشاره شده است همگي در جهت گيري عمليات و اقدامات قابل مشاهده از مطابق نيازکاري انجام ميشد.
آناليز هوشمندانه کار سنجي تلاشي براي شناخت لايههاي ذهني پنهان که ميتواند ما را به سمت و سوي خطا هدايت کند ميپردازد. اين آناليز بالاخص در مواقعي که عمليات بهره برداري نيازمند سطح بالايي از آمادگي ذهني است بسيار مفيد خواهد بود.
مسايل مرتبط با اين آناليز بسيار بزرگتر از روشهاي آناليز کار محور ميباشد. علت خطاهاي آگاهانه شايد کمتر از علل خطاهاي عملي مورد توجه قرار گرفته باشد و همچنين آناليزهاي آگاهانه کمي مشکلتر بوده و نياز به صرف دقت بيشتري دارند.
روشهاي متعددي از اين نوع آناليز وجود دارد که به شرح زير ميباشد:
1- روش (CADET ) CRITICAL ACTION & DECISION EVALUATION TECHNIOUE
2- روش ( IMAS ) INFLUENCE MODELING & ASSESMENT SYSTEMS
فرآيندهاي شناسايي خطرات
علي رغم اينکه برخي سازمانها يا افراد مسئول بر اين باورندکه دريافت گواهينامه اين سيستم، به معناي پايان راه و رسيدن به وضعيت آرماني در زمينه ايمني و بهداشت حرفهاي است، اما اين توهم بزرگ که ناشي از عدم درک اين استاندارد است، ازارزشها و قابليتهاي سودمند اين استاندارد نميکاهد بند 4/3/1از استاندارد مربوطه OHSAS18001 نيز با عنوان طرح ريزي براي شناسايي خطر وارزيابي و کنترل ريسک به اين مهم ميپردازد. اصول كلي در تمامي فرآيندهاي شناسايي خطرات و ارزيابي ريسك يكسان بوده ولي تفاوتهاي جزيي را ميتوان براي آنها برشمرد. اين فرآيند ابتدا با يك روش شناسايي خطرات مانند JSA (آناليز ايمني شغلي) يا JHA (آناليز خطرات شغلي) و غيره شروع کار ميشود. پس از شناسايي كليه خطرات براي كل سازمان سپس نوبت وزندهي به خطرات و به اصطلاح ارزيابي ريسك ميرسد. به كليه خطرات از لحاظ پيامد و احتمال وقوع عددي داده ميشود.كه معمولاً بين 1 تا 10 است.(مسئوليت انتخاب دامنه اعداد و فواصل بين آنها بر عهده كميته ارزيابي ريسك است.) مضرب اين دو عدد به ما "عدد اولويت ريسك " را ميدهد. بعضي از سازمانها با توجه به نوع كار و شرايط سازمان از جداول سوم و چهارم نيز استفاده ميكنند و براي هر كدام تعاريفي را ارائه ميدهند. مثلاً ممكن است يك سازمان به خطر از نظر اقتصادي نمره بدهد و سازمان ديگري از لحاظ توانايي كشف يا كنترل، ان خطر را مد نظر قرار دهد. مديريت ريسك فرآيندي است كه تصميماتي در خصوص كنترل و كاهش خطرات و پذيرش ريسكهاي باقي مانده را مديريت ميكند.
آناليز ريسك با روشهاي رياضي، ميزان هزينههاي سالانه بيمهاي، كاهش سود و هزينههاي جاري را كه بايستي تمامي خسارات را در طي سالهاي متمادي پوشش دهد محاسبه ميكند.
Hazard Identification
شناسايي خطر
همچنين ما كارهاي زير را علاوه بر مشاهده انجام دهيم
تيم در طول شناسايي خطرات JSA بايد اين سوالها را بپرسد:
چه چيزي ميتواند به سمت خطا برود؟
نتيجه اين خطاها چيست؟
آن چگونه اتفاق ميافتد؟
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد؟
سطح ايمني چقدر است
بايد چك شود تا اندازه گيريها اجرايي باشد JSA طح ايمني شناسايي شد، يم
و آنها متوجه بشوند با درگير شدن در كار
براي شناسايي خطرها سودمند است تا از يكسري چك ليستها بهره بگيريم
2. شناسايي خطر (Hazard Identification)
در شناسايي خطر حداقل به موارد زير بايد رسيدگي شود:
آيا چيزهايي براي ضربه زدن متقابل يا آسيب رساندن وجود دارد؟
آيا چيزهايي براي گير افتادن كسي بين آنها وجود دارد؟
آيا پتانسيل خطر ليز خوردن و افتادن وجود دارد؟
آيا خطر سقوط از سطحي به سطح ديگر و يا در همان سطح وجود دارد؟
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود؟
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد؟
آيا خطر كشيدن، هل دادن ويا خمش، چرخش وجود دارد؟
آيا خطر محيطي براي ايمني و سلامتي افراد وجود دارد؟
آيا خطر تجمع موادي نظير گازهاي سمي، بخار و يا بخار فلزي ويا گرد وغبار وجود دارد؟
آيا خطر وجود مواد آتش زا، انفجاري و يا برق وجود دارد؟
خطر و ريسك
خطر و ريسك مشابه با يكديگر نميباشد
خطر چيزي است كه باعث ضرر و يا صدمة بالقوهاي گردد. مواد شيميايي، كارگاه، فرآيند كار و يا ساير جنبههاي محيط كار ميتوانند به عنوان خطر محسوب شوند.
ريسك عبارتست از احتمال بيماري، جراحت و يا حتي مرگي كه بعلت خطر بوجود ميآيد
اگر ريسكي ناچيز است در اين صورت محتملترين نتيجه پي آمدي ناچيز و بسيار غير محتمل است.
پي آمد ناچيز در جائي بكار ميرود كه محتملترين نتيجه كم هزينه و پي آمد كمي نظير جراحت جزيي داشته باشد و نياز به كمكهاي اوليه باشد. يك پيآمد بسيار غيرمحتمل زماني است كه شانس به وجود امدن آن خيلي كم باشد.ارتباط بين خطر و ريسك در جدول نشان داده شده است.
خطر
ريسك
ماده شيميايي: سرطانزا
اين احتمال وجود دارد كه اگر محققي از بنزن بعنوان يك حلال براي مدتهاي طولاني در زير يك هود استفاده نكند احتمال مبتلا شدن وي به سرطان خون وجود دارد
انرژي: الكتريسيته
در صورتيكه سيم برق يك وسيلة برقي معيوب و سيم اتصال به زمين براي آن وجود نداشته باشد در اين صورت اين احتمال برق گرفتگي و كشته شدن وجود دارد.
حمل دستي بار
اگر فردي باري به وزن 40 كيلوگرم را جابجا نمايد اين احتمال وجود دارد كه به كمر دارد مبتلا شود
خون آلوده
اگر فردي به هنگام خون گيري از يك فرد آلوده دستش با سوزن مجروح شود اين امكان وجود دارد كه وي از اين طريق آلوده شود
ميز اره دوار
در صورتيكه حفاظ ارة دوار برداشته شده باشد اين احتمال وجود دارد كه فرد به هنگام بريدن چوب ساعد خودش را نيز ببرد
مراحل اصلي مديريت ريسك
1- استقرار مفاد و زمينه نحوه انجام كار
2- شناسايي خطرات
3- تحليل ريسكي كه به علت خطر بوجود آمده
4- ارزشيابي ريسك
5- اصلاح و برطرف نمودن ريسك
6- بازنگري و پايش ريسك
استقرار مفاد و زمينه نحوه انجام كار
فرآيند كار چيست؟
درك مورد نياز جهت رسيدن به وظيفة مورد نظر
اين قسمت از فرآيند ضرورتاٌ توصيفي است
شناسايي خطرات
خطر چيست؟
(شناخت خطرات موجود در محيط كار بما كمك خواهند كرد كه آيا ريسك مرتبط با خطر ريسك ناچيز است و يا ميتوان ريسك را براحتي ثابت نگه داشت )
اگر شما ميتوانيد به اين سؤال جواب بله بدهيد بايد اين جواب را به عنوان ارزيابي خودتان از ريسك داده و/ يا سريعاٌ خطر را ثابت نگه داريد. يافتهها خود را ثبت و يا اقدام لازم را انجام دهيد. سپس شما در تاريخ تعيين شدهاي بايد يافتههاي خود را پايش و مورد مرور قرار دهيد در صورتيكه ريسك مرتبط با خطر ناچيز نبوده در اين صورت آيا واحد بهداشت و ايمني آئين نامههاي لازم، استاندارد توصيه شده يادستورالعمل اجرايي صنعتي براي اين خطر دارد؟
اگر آئين نامه، استاندارد توصيه شده، دستورالعمل اجرايي صنعتي وجود دارد و/يا راهنماي مواد در اين خصوص وجود دارد به مستندات آن ارجاع دهيد.
آناليز ايمني شغلي چيست؟
What Is Job Safety Analysis?
تعريف: آناليز كيفي ايمني يك شغل، روش و نوع انجام كار، تشخيص خطرات و پتانسيل حوادث كه ممكن است در طول انجام كار اتفاق بيا فتد. تعيين و اختصاص دادن ابزار و سيستمهايي براي كاهش و كنترل ريسكها شامل شرح و نتيجه حوادث و آناليز ايمني شغلي يك ريسك رنكينگ از برخي خطرات شناسايي شده و پتانسيل حوادث ميباشد.
JSA با اسامي مترادف Job Hazard Analysis و Job Hazard Breakdown و Safety Task Assignment و غيره يكي از روشهاي پيشگيري از حادثه و آناليز خطر است كه سابقه اجراي آن در كشورها صنعتي به حدود سالهاي قبل از 1930 ميرسد.
براي آناليز ايمني شغلي دو تعريف به شرح زير ارائه ميشود:
1. آناليز شغلي متدولوژي است که با بکارگيري تکنيکهاي مختلف به محقق در جمع آوري و سازماندهي دادهها و استفاده از آنها براي قضاوت و تصميم گيري کمک ميکند.
2. آناليز ايمني شغلي عبارت است از بررسي سيستماتيک يک شغل به منظور شناسايي خطرات بالقوه آن، ارزيابي سطح ريسک و شناسايي متد کنترلي مناسب براي کنترل ريسک خطرات شناسايي شده. البته بايستي به خاطر داشت که آناليز ايمني شغلي با بازرسي محيط کار و مميزي شغلي متفاوت ميباشد. JSA يک عنصر بسيار مهم در سيستم مديريت ريسک محسوب ميشود. اين تکنيک شامل آناليز وظايف اساسي موجود در شغل براي شناسايي خطرات بالقوه و تعين راههاي ايمن براي انجام آن است. گفتني است که ممکن است در مواردي اين تکنيک تحت عنوان آناليز خطرات شغلي نيز ناميده ميشود. همچنين در طول انجام آناليز ايمني شغل با يكسري كلمات و عبارات خاص سر و كار داريم كه بايد از هم متمايز شوند. يكي از كلمات كليدي JOB است كه به شغل در معني عام و يا به عبارتي حرفه برميگردد. مثلا مشاغلي نظير برقكار، جوشكار و... هر يك از افراد با اين حرفهها كارها و وظايف مختلفي را در رابطه با شغل شان ممكن است انجام دهند، مثلا يك برقكار ممكن است لامپي را تعويض نمايد، يك وسيله برقي را تعمير كند و غيره، هر يك از فعاليتها و وظايف را اصطلاحا TASK گويند. اما هر يك از اين فعاليتها نيز از مراحلي تشكيل شدهاند، مثلا جهت تعويض يك لامپ سوخته، برقكار روي يك چهار پايه ميايستد، لامپ را با يك دست و سر پيچ را با دست ديگر ميگيرد، لامپ را ميچرخاند تا از سر پيچ خارج شود و سپس از بالاي چهار پايه پايين ميآيد، به هر يك از اين مراحل STEP ميگويند. در طول انجام JSA به نوعي با هر سه عبارت سر و كار داريم كه نبايد آنها را با هم مخلوط و اشتباه كرد.
نامهاي ديگر JSA
: JHA Job Hazard Analysis
Safe Job Analysis: SJA
Task Hazard Analysis: THA
JSA براي كدام شغلها انجام ميشود؟
شغلهايي كه در آنها حوادث و يا شبه حوادث رخ داده است.
شغلهايي كه در آنها موارد خطر كاملاً عمومي و شناخته شده نيست و راههاي مقابله با اين خطرات شناخته شده نيست.
شغلهايي كه در آنها يكسري كارگر جديد با يكديگر كار ميكنند.
شغلهايي كه در آنها نياز است چندين نفر با هم به صورت مشاركتي كار كنند ونياز به هماهنگي بين آنها دارد.
ابزار يا روشهاي جديد كاري كه در حال معرفي هستند.
Purpose of JSA
مقصود ازJSA چيست ؟
مقصود ازJSA تشخيص وارزيابي خطراتي است كه ممكن است در طول طراحي- روش اجرايي و ابزار آلات يك شغل ديده نشود.
تغيير پرسنل يا روش.
توسعه از اولين باري كه كار انجام شده است.
اولين هدف از انجام آناليز ايمني شغلي پيدا كردن راه ايمن براي انجام كار يا پيدا كردن راه جايگزين است.
JSA Execution
اجراي JSA
JSA توسط تيمي شامل كارگران (كساني كه واقعا اين كار را انجام ميدهند) يا در آينده انجام خواهند داد. سوپر وايزرها،كاركنان ايمني و تخصصهاي مختلف اگر نياز باشد.
نتايج بدست آمده در يك جدول ويا فرم كامپيوتري ثبت ميشود.
JSA Procedure
روش كار JSA
JSA به صورت نرمال و عمومي شامل موارد زير ميشود:
1. تفكيك يك شغل به مراحل مختلف
3. تشخيص خطرات، موقعيتهاي خطرناك، كارهاي خطرناك انجام شده در هر مرحله از كار
4. تعيين ابزار و كنترلهاي لازم براي قسمتهاي كه خطر آن شناسايي شده است
5. خلاصه كردن و پيگيري نتايج حاصل شده
6. پيش نياز آناليز ايمني شغلي
شماره 4 و 5 در همه انجام نميشود JSA
JSA Prerequisites
پيش نياز JSA
1. انتخاب يك شغل براي آناليز
2. جمع آوري پيش زمينههاي لازم و ضروري
3. انتخاب يك جدول مناسب براي ثبت
تشكيل تيم JSA
JSA TEAM
يك سرپرست تيم كه صلاحيت و تجربه در اين روش را داشته باشد
يك منشي كه موارد را ثبت نمايد (اين كار ميتواند توسط سرپرست گروه نيز انجام شود. اعضاي تيم شامل 2 تا 10 نفر براي جمع آوري تجربه و علم مورد نياز
براي شغلي كه آناليز ميشود تهيه نمايند و روش اجرايي و ابزار مرتبط
(TEM – (JSA 2
تيم بايد حداقل شامل دو نفر از كارگراني باشد كه با اين شغل آشنا هستند
و متوجه باشند كه كمك آنها در اين فعاليت باعث شناسايي خطرات و به حداقل رساندن آنها ميشود
اعضاي تيم JSA
اعضاي تيم JSA بايد وظيفه كا ريشان را قبل از حضور در جلسه آناليز ايمني بدانند
بايد روش اجرايي و ابزار مرتبط براي شغلي كه آناليز ميشود تهيه نمايند
پرسنل با آگاهي و تخصص بايد به اين جلسه دعوت شود
Selecting the Job
انتخاب شغل شغلهايي با بدترين آمار حوادث، داراي اولويت هستند و در مرحله اول بايد آناليز شوند
ضريب تكرار حوادث: شغلهايي كه ضريب تكرار حوادث بالايي دارند. و حادثه مرتب تكرار ميشود داراي اولويت هستند.
ضريب شدت: شغلهايي كه حوادث در آنها ضريب شدت بالايي دارد يعني باعث بروزLTI
و درمان پزشكي ميشوند بايد آناليز شود.
پتانسيل حوادث: شغلهايي با پتانسيل خطر شديد مثل كارهايي نظير بلند كردن تجهيزات سنگين
شغلهاي جديد: شغلهايي كه هميشه انجام نميشود و يا تغيير پيدا كرده داراي اولويت براي آناليز هستند
شغلي هميشگي: شغلهايي با خطرات ذاتي كه كارگران در معرض آن قرار دارند
Job Description
تشريح شغل
اطلاعات زير براي انجام آناليز يك شغل بايد تهيه شود
خلاصهاي از شغل و هدف از انجام آن
بازديد مقدماتي از شغل و محل توسط سرپرست گروه و اين گزارش ميتواند
با عكس و فيلم تكميل شود.
يك ليستي از آموزشهاي مورد نياز، دستيابي به محل، كار با ابزار، خودروها، كار در بلندي و..
يك ليستي از نيازمنديها و وسايل استحفا ظي توصيه شده
Background Information
دادهها پيش زمينه
قبل از انجام آناليز ايمني شغلي، جمع آوري اين گزارشها ضروري است
مصاحبه، مذكره
نوشتن پروسه و روش اجرايي
كتاب و مرجع
بازديد از مراحل مختلف كار
بازبيني حوادث و اتفاقات گذشته
Separate the Job into Basic Steps
تفكيك كار به مراحل پايه
شغل بايد به قسمتهاي پشت سر هم با رعايت توالي تقسيم شود.
در ارزيابي بايد از موارد نارسا يا بيش از اندازه پرهيز كرد ( براي بيشتر شغلها 10 STEP) كفايت مينمايد
مراحل بايد شامل ابتد تا انتها باشد.
هر قسمت بايد شامل كارهايي كه انجام ميشود باشد نه كارهايي كه بايد انجام شود
تعريف مراحل با فعلهايي مانند نصب،، بلند كردن، باز كردن، پركردن مكان و جدا كرد
باز بيني مراحل كار با چند كارگر تا اطمينان از درستي مراحل حاصل شود
2-تفكيك كار به مراحل پايه (Separate the Job into Basic Steps)
براي تفكيك كار به مراحل گوناگون، روش سودمند مشاهده چگونگي انجام كار است
انتخاب كارگران توانا، حرفهاي، و كساني كه مايل به همكاري در اين فعاليت هستند براي مشاهده كار ديگر كارگران براي مقايسه اختلافها به خصوص اگر در شيفتهاي ديگر باشند
JSA چه سودهايي دارد
توزيع اينكه مشاهده كارگران در حال كار
ثبت تصوير
تعيين مراحل پايه با استفاده از سوالهاي زير
با كدام مرحله كار آغاز ميشود
مرحله پايه بعدي چيست
Separate the Job into Basic Steps
3-تفكيك كار به مراحل پايه
همچنين ما كارهاي زير را علاوه بر مشاهده انجام دهيم گفتگو در مورد شيوه انجام كارچندين نفر از كساني اين شغل را انجام ميدهند در مشاهده وارد شوندبه ياد آوري و چك كردن روش كساني كه آناليز كار خود را انجام ميدهند كار خود را بياد بياورند
Hazard Identification
شناسايي خطر
همچنين ما كارهاي زير را علاوه بر مشاهده انجام دهيم
تيم JSA بايد اين سوالها را در طول شناسايي خطرات بپرسد
چه چيزي ميتواند به سمت خطا برود
نتيجه اين خطاها چيست
آن چگونه اتفاق ميافتد
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد
سطح ايمني چفدر است
بايد چك شود تا اندازه گيريها JSA اجرايي باشد طرح ايمني شناسايي شد،
و آنها متوجه بشوند با درگير شدن در كار
براي شناسايي خطرها، سودمند است تا از يكسري چك ليستها بهره بگيريم
2- شناسايي خطر (Hazard Identification)
در شناسايي خطر حداقل به موارد زير بايد رسيدگي شود؟
آيا چيزهايي براي ضربه زدن متقابل يا آسيب رساندن وجود دارد؟
آيا چيزهايي براي گير افتادن كسي بين آنها وجود دارد؟
آيا پتانسيل خطر ليز خوردن و افتادن وجود دارد؟
آيا خطر سقوط از سطحي به سطح ديگر و يا در همان سطح وجود دارد؟
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود؟
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد؟
آيا خطر كشيدن، هل دادن ويا خمش، چرخش وجود دارد؟
آيا خطر محيطي براي ايمني و سلامتي افراد وجود دارد؟
آيا خطر تجمع موادي نظير گازهاي سمي، بخار و يا بخار فلزي ويا گرد وغبار وجود دارد؟
آيا خطر وجود مواد آتش زا، انفجاري و يا برق وجود دارد؟
ايجاد يا توسعه راه حلها (Develop Solutions)
روشهاي پيشنهاد شده براي كنترل خطرات بايد ليست شود.
روشهاي مهندسي و مديريتي براي ايزوله كردن خطرات به استفاده از وسايل
حفاظت فردي ترجيح داده ميشود.
پيدا كردن راههاي جديد براي انجام شغل
تغيير موقعيتهاي فيزيكي كه خطر ايجاد ميكند
بازبيني روش اجرايي و روش كار
بالا بردن آموزش قبل از انجام كار
افزايش نظارت و سرپرستي در حين كار
اجراي كنترلهاي اداري زماني كه نميتوان عامل خطر را با روشهاي مهندسي حذف كرد
اختصاص امكانات تجهيزات فردي
نتيجه (Conclusions)
منافع انجامJSA
شناسايي واقعي و پتانسيل خطراتي كه در شغل وجود دارد و كمك براي اينكه چگونه اين خطر را مديريت كنيم
دادن آموزشهاي فردي به افراد در مورد حفاظت ايمني موثر
آماده كردن پلانهايي براي سرپرستي ايمني
دادن شرحات ايمني به كارگران جديد
دادن دستورالعمل براي كارهاي غير معمول
بررسي روش اجرايي شغل بعد از رخ دادن حادثه
مطالعه روش كار براي بهبودهاي امكان پذير
شناسايي حفاظهاي مورد نياز براي محلهاي مورد نياز
آموزش سرپرستان براي سرپرستي ايمني
افزايش ارتباط و درگيري كارگران با مسائل و روشهاي ايمني
مشاركت كارگران در ايجاد روشهاي اجرايي ايمن
گرايش مثبت در مورد ايمني
تكرار آناليز ايمني شغلي (Repeating the JSA)
اگر هرگونه تغييري در مواد اوليه، ابزار روشها بوجود آمد آناليز ايمني شغلي بايد تكرار شود.
اگر حادثه مهمي در يك شغل بوجود آمد.آناليز ايمني شغلي كمك ميكند براي پيدا كردن علت حادثه و راههاي جلوگيري از حوادث آينده آناليز ايمني شغلي بايد به صورت دورهاي انجام شود. اين راه ما را مطمئن ميسازد كه كارگران از روشهاي درست انجام كار پيروي ميكنند
مراحل اساسي JHA چگونه است؟
چهار مرحله اساسي در انجام JHA عبارتند از:
1) انتخاب شغلي كه بايد مورد آناليز قرار گيرد.
2 ) تفكيك و آناليز مراحل انجام شغل به ترتيبي كه انجام ميشوند.
3 ) تشخيص خطرات بالقوه در حين انجام شغل
4 ) تعيين راهكارهاي پيشگيرانه به منظور غلبه يافتن بر خطرات
عواملي كه در انتخاب شغل به منظور آناليز مهم هستند چيست؟
به طور كلي براي كسب نتايج مطلوب بايد همه مشاغل با JHA مورد بررسي قرار گيرند. بعضا در موارد خاصي به منظور انجام JHA در برخي مشاغل با يك سري محدوديتهاي كاربردي مانند محدوديتهاي زماني روبرو ميشويم. از ديگر موارد مورنظر بازديدهايي است كه هنگام تغيير در تجهيزات، مواد خام، پروسهها و يا محيط به وجود ميآيد را ميتوان نام برد. با توجه به دلايل فوق معمولا براي انجام JHA بايد شغل مورد نظر را به خوبي شناخته و اصطلاحا آن را آناليز كنيم.
فاكتورهايي كه در تعيين اولويت مشاغل براي آناليز مد نظر قرار ميگيرند شامل:
تكرار حوادث و شدت آنها: در مشاغلي كه حوادث به طور مكرر اتفاق ميافتد و يا اينكه هرچند وقت يكبار ولي با شدت جراحات زياد اتفاق ميافتد در اولويت قرار داده ميشوند.
دومين عامل مهم در اولويت مشاغل جهت آناليز شغلي پتانسيل ايجاد جراحتها و يا بيماريهاي شديد ميباشد.اثرات ناشي از حوادث شرايط خطرناك يا مواجهه با موادمضر نمونهاي از پتانسيلهاي شديد خطر هستند.
شغلهايي كه جديدا ايجاد شدهاند هم به عنوان فاكتور ديگر در انتخاب شغلها به منظور آناليز در نظر گرفته ميشود. كمبود تجربه در اين گونه مشاغل عاملي براي ايجاد حادثه محسوب ميشود. و از طرف ديگر در اينگونه مشاغل خطرات به طور اشكار ويا پيش بيني شدهاي خود را نشان نميدهند.
يكي ديگر از فاكتورهاي مهم كه بايد مد نظر قرار داده شود تغييراتي است كه در فرآيند ايجاد يك شغل داده ميشودكه ميتواند خطرات جديدي را در حين انجام كار ايجاد كند.
يكي ديگر از فاكتورها مهم در اولويت بندي مشاغل مورد آناليز اعمال و يا مراحل از كار است كه متناوبا تكرار ميشوند. كارگراني كه نسبت به شغلشان ديدي غير مسئولانه دارن ممكن است در معرض ريسك بيشتري قرار بگيرند.و بنابراين انجام JHA در اينگونه موارد يك بازيابي خطرات را به ما ارائه ميكند.
چرا از JSA استفاده ميكنيم و در كجا كاربرد دارد
JSA براي كدام شغلها انجام شده است
شغلهايي كه در آنها حوادث و يا شبه حوادث رخ داده است
شغلهايي كه در آنها موارد خطر كاملا عمومي و شناخته شده نيست و راههاي مقابله با اين خطرات شناخته شده نيست.
شغلهايي كه در آنها يكسري كارگر جديد با يكديگر كار ميكنند.
شغلهايي كه در آنها نياز است چندين نفر با هم به صورت مشاركتي كار كنند
ونياز به هماهنگي بين آنها دارد
ابزار يا روشهاي جديد كاري كه در حال معرفي هستند
چگونه ما يك شغل را به منظور انجام JHA تفكيك كنيم؟
بعد از انتخاب شغل به منظور آناليز، مرحله بعد تفكيك شغل براي تشخيص مراحل اساسي انجام ان شغل است يكي از اين مراحل تعيين اعمال لازم طي انجام شغل جهت پيشرفت كار است JHA يك روش تجربي را كه طي بيشتر شغلها در كمتر از 10 مرحله توصيف ميشوند را پيشنهاد ميكند و اگر مراحل بيشتري جهت انجام ان شغل وجود دارد بايد شغل را به دو بخش تقسيم نمود.
و هر بخش را به طور مجزا با JHA مورد آناليز قرار داد.مثلا شغل آپاراتي از اين گونه شغلهاست مهمترين نكته مورد توجه ترتيب صحيح انجام مراحل مختلف كار است.و هر مرحلهاي كه خارج از اين ترتيب باشد ممكن است كه پتانسيل خطرزايي داشته باشد و يا اينكه ممكن است خطراتي شناسايي شوند كه در عمل وجود نداشته باشند هر مرحله كاري بايد به همان ترتيبي كه انجام ميشود ثبت شود و چگونگي انجام ان يادداشت گردد.
توضيح مطالب اضافي به شكلي كه بتواند در يك شيفت كاري درتهيه آناليز شغلي مورد استفاده قرار گيرد مهم است. مراحل شغلي در ستون چپ (با توجه به رفرنس لاتين ) نوشته ميشود
Preventative Measures
Potential hazard
Sequence of event
اين قسمت از آناليز معمولا با تماشاي كارگران در هنگام انجام وظايف شغلي صورت ميگيرد و معمولا توسط سرپرست واحد مربوطه انجام ميشود اما در كل بيشتر آناليزها به وسيله اشخاص ديگر اتفاق ميافتد كه اين شخص ترجيحاً بايد عضو كميته ايمني و بهداشت شغلي باشد و به اين ترتيب احتمال از قلم افتادن نكات كليدي كمتر خواهد بود.
كارگر مورد نظر بايد مورد آزمون قرار گرفته وتوانايي خود را در انجام همه مراحل شغل مورد نظر نشان بدهد به منظور تقويت همكاري و مشاركت كارگر بايد دلايل انجام آناليز شغلي به طور صريح براي وي شرح داده شود. لازم به ذكر است كه اين آناليز خطرات شغلي به صورت يك مطالعه اني و لحظهاي مورد استفاده قرار نميگيرد و همچنين سعي در پنهان نمودن اعمال غير ايمن فرد مورد نظر ندارد. انجام JHA باعث ميشود تا خطرات و معايب موجود در مراحل مختلف كاري حذف، اصلاح و يا تا حدود ايمن كاهش يابد.
بازديد و بررسي كار به منظور JHA بايستي درطي زمان و شرايط عادي انجام شود.مثلا اگر يك شغل مكرررا فقط در شب انجام ميشود. JHA نيز ميبايستي درطي شب انجام گيرد. وعملا انجام JHA تداعي كننده همه شرايط موجد در هنگام انجام كار باشد.
پس از انجام JHA بايد از درستي مراحل ثبت شده وكليه اطلاعات كسب شده اطمينان حاصل كرد كه به اين منظور مطالب به دست امده به همه افراد شركت كننده در فرآيند JHA و از جمله خود كارگر عرضه شده و از انها در مورد مراحل كار نظرخواهي ميگردد تا اطمينان حاصل شود كه تمامي اصول به كار رفته ذكر شده اند و مراحل به ترتيب درست قرار گرفته اند.
چگونه ميبايستي پتانسيل خطرات را تشخيص داد؟
يكي از مراحل اصلي ثبت شده اينكه بايد پتانسيل خطرات در هر مرحلهاي شناسايي شود. طبق مشاهدات شغل و همچنين آگاهي از تصادف و صدمات اتفاق افتاده و تجارب شخصي بايد هرعاملي را كه ميتواند در هر مرحله از انجام شغل غلط باشد را به دست آورد.همچنين ممكن است يك بازبيني مجدد از شغل مورد آناليز JHA در بعضي موارد لازم باشد. به اين ترتيب از همان لحظه ابتدايي ثبت گزارشها در مورد شغل و خطرات نهفته در مراحل مختلف انجام ان ميتوان توجه بيشتري را بر روي پتانسيل خطرات معطوف داشت بايد توجه داشت كه در اين سطح هنوز هيچ تلاشي در جهت اصلاح مشكلات اشكار شده احتمالي انجام نشده و تنها شناسايي خطر صورت گرفته است.
به منظور كمك به شناسايي پتانسيل خطرات سوالاتي مانند سوالات زير مطرح شود ولي بايد توجه داشت كه اين ليست سوالات ليست كاملي نيست.
1. آيا امكان گير افتادن شخص در داخل ماشين و يا بين ابزار در حين كار وجود دارد؟
2. آيا اماكن خطرازايي ماشينها يا وسايل محتمل است؟
3. آيا احتمال تماس كارگر با اشياء يا مواد خطرناك وجود دارد؟
4. آيا احتما سرخوردن، سقوط ويا لغزيدن كارگر در حين كار وجود دارد؟
5.آيا كارگر از فشارهاي ناشي از بلند كردن بار، هل دادن و يا كشيدن ابزار احساس ناراحتي وشكايت دارد؟
6. آيا كارگر در معرض دماهاي خيلي بالا يا خيلي پايين قراردارد؟
7. آيا صدا و ارتعاش در محيط كار به عنوان يك معضل مطرح است؟
8. آيا خطر سقوط اشيا وجود دارد؟
9. آيا مشكل روشنايي در محيط كار مطرح است؟
10. آيا فاكتورهاي محيطي نظير فشار هوا، دما و رطوبت ميتواند ايمني را در محيط كار تحت تاثير قرار دهد؟
11. آيا احتمال وجود پرتوهاي مضر در محيط وجود دارد؟
12. آيا احتمال تماس با مواد داغ، سمي و يا سوزش اور در محيط ميتواند وجود داشته باشد؟
13. آيا در هواي محيط احتمال وجود گرد وغبار، فيوم، ميست و يا بخارات ميباشد؟
چگونه بايد راهكارهاي پيشگيرانه را محاسبه و ارائه نمود ؟
مرحله پاياني در JHA تعيين روشهايي براي حذف يا كنترل خطرات شناسايي شده است.ارزيابيهاي عمومي مورد قبول در اولويت بندي حذف با اصلاح خطرات شامل موارد زير است:
1. حذف خطر: اين روش بيشترين تاثير را در پيشگيري از وقوع حوادث دارد.به منظور حذف خطرات بايد از تكنيكهايي به شرح زير استفاده گردد.
انتخاب يك فرآيند متفاوت با فرآيند قبلي.
تعديل و اصلاح فرآيند موجود.
جايگزين كردن مواد خطرناك با مواد كم خطرتر.
بهبود شرايط محيطي ( به كمك تهويه ).
اصلاح و يا تغيير دادن تجهيزات و وسايل.
2. محصور كردن يا باز داشتن خطرات: اگر امكان حذف خطرات نباشد ميتوان با استفاده از حصارها، حفاظ گذاري ماشين الات و يا جداسازي كارگران از منبع خطر مثلا با كمك اتاقكهاي كنترل از راه دور فرآيند و يا روشها و وسايل مشابه از خطرات پيشگيري كرد.
3. اصلاح فرآيند كار: اين عمل ممكن است به وسيله تشخيص مراحلي كه خطرناك هستند تغيير دادن ترتيب مراحل انجام كار و يا افزودن مراحل جديدي در پروسه كار (مثل قفل كردن منبع انرژي و…)انجام شود.
4. كاهش تماس: يك روش كاهش تماس، كاهش زمانهاي مواجهه با خطر است. بدين منظور بايد از ماشين الاتي كه نياز به كمترين نگهداري و تعمير دارنداستفاده شود.همچنين استفاده از وسايل حفاظت فردي ممكن است در بعضي موارد لازم باشد.كاهش شدت حوادث، تأمين فوري تسهيلات مورد نياز، وجود ايستگاههاي شستشوي چشم هم از ديگر ضروريات مورد نياز در محل است در تهيه ليست روشهاي پيشگيري بايد توضيحات ضروري دادهشود همچنين بايد از به كاربردن كلمه توجه،دقت يا احتياط اجتناب گردد. مراحل گفته شده تا بحال بيانگر اين است كه در اين مورد چه رفتاري را بايد در پيش گرفت و چگونه به طور احسن به ان پايبند بود.
ايجاد يا توسعه راه حلها (Develop Solutions)
روشهاي پيشنهاد شده براي كنترل خطرات بايد ليست شود.
روشهاي مهندسي و مديريتي براي ايزوله كردن خطرات به استفاده از وسايل حفاظت فردي ترجيح داده ميشود.
پيدا كردن راههاي جديد براي انجام شغل
تغيير موقعيتهاي فيزيكي كه خطر ايجاد ميكند
بازبيني روش اجرايي و روش كار
بالا بردن آموزش قبل از انجام كار
افزايش نظارت و سرپرستي در حين كار
اجراي كنترلهاي مديريتي زماني كه نميتوان عامل خطر را با روشهاي مهندسي حذف كرد
اختصاص امكانات تجهيزات فردي
نتيجه انجام JSA (Conclusions)
شناسايي واقعي و پتانسيل خطراتي كه در شغل وجود دارد. و كمك براي اينكه چگونه اين خطر را مديريت كنيم
دادن آموزشهاي فردي به افراد در مورد حفاظت ايمني موثر
آماده كردن پلانهايي براي سرپرستي ايمني
دادن شرح ايمني به كارگران جديد
دادن دستورالعمل براي كارهاي غير معمول
بررسي روش اجرايي شغل بعد از رخ دادن حادثه
مطالعه روش كار براي بهبودهاي امكان پذير
شناسايي حفاظهاي مورد نياز براي محلهاي مورد نياز
آموزش سرپرستان براي سرپرستي ايمني
افزايش ارتباط و درگيري كارگران با مسائل و روشهاي ايمني
مشاركت كارگران در ايجاد روشهاي اجرايي ايمن
گرايش مثبت در مورد ايمني
تكرار آناليز ايمني شغلي (Repeating the JSA)
اگر هرگونه تغييري در مواد اوليه، ابزار روشها بوجود آمد.
آناليز ايمني شغلي بايد تكرار شود.
اگر حادثه مهمي در يك شغل بوجود آمد.آناليز ايمني شغلي كمك ميكند
براي پيدا كردن علت حادثه و راههاي جلوگيري از حوادث آينده
آناليز ايمني شغلي بايد به صورت دورهاي انجام شود. اين راه ما را مطمئن ميسازد كه
كارگران از روشهاي درست انجام كار پيروي ميكنند .
وابزار در شرايط ايمن قرار دارند.
تجهيزات استحفاظي فردي: (Equipment Personal Protective)
تجهيزاتي ميباشد که به منظور حفاظت از قسمتهاي مختلف بدن در برابر انواع خطرات احتمالي درمحيطهاي کار طراحي ميشوند
فاکتورهاي دخيل در انتخاب وسايل استحفاظ فردي :
1) پذيرش کارگران جهت استفاده از لوازم حفاظت فردي که يک فاکتور اساسي در يک برنامه موفقيت آميز استفاده از PPE محسوب ميشود.
2) تطابق با استاندارد
3) انطباق با قابليت و حساسيت فردي
4) متناسب با عامل زيان آور اعم از شدت و غلظت آلاينده و زمان مواجهه
5) متناسب با فصل و فرهنگ جامعه(قابليت پذيرش)
6) شکل ظاهري و کيفيت مناسب
7) سهولت استفاده و عدم مزاحمت جهت انجام کار
8) عدم ايجاد اثرات جانبي و چند منظوره بودن
9) مدت زمان استفاده و قابليت دسترسي
10) نگهداري و تاريخ انقضاء و قيمت مناسب
11) نظر کارگر و جنس مناسب
بحث و نتيجه گيري:
در ابتداي فرآيند آناليز ايمني درشرکت ليستي از مشاغل وفعاليتهاي موجود تهيه که دربحث روش انتخاب شغل در پروژه آمده است مشخص و با استفاده از چک ليست شناسايي خطرات اين جداول آماده ودقیق شدند لازم به ذکراست که درستون 3 جدول اقدامات کنترلي وراههاي حذف خطر براي هرشغل آمده است. نتايجي که درکل ميتوان از اين پروزه بدست آورد:
- پروسه کاري ايمن براي هرشغل تعريف شده
- مشارکت کارگر درايمني انجام شغل ونيز دربرقراري محيط کارايمن
- پروسههاي کاري موجود وخطرات وبيماريهاي ناشي از آن
- ناظران و مسئولان ايمني با استفاده از اين آناليزها، کار و موارد ايمني آن را بهتر مورد بازرسي قرار ميدهند
- مورد مهم تعيين نيازهاي آموزشي ايمني کارکنان، فرد خطرات محيط کار رابه خوبي شناخته وروش ايمن را ميداند
- حفاظها و وسايل P.P.E مورد نياز براي هر شغل پيشنهاد ميشود
- و يک نتيجه مهم، زمينه سازي در جهت ايجاد يک سيستم مديريت ايمني و بهداشت صنعتي ميباشد
واژگان کليدي:
ايمني- خطر- حادثه- شناسايي ريسک – آناليز وارزيابي ريسک
ايمني: به معني ميزان دوري از خطروکميتي نسبي است
خطر: شرايطي که داراي پتانسيل صدمه رساندن به کارکنان، خسارت به وسايل وتجهيزات، ماشين آلات، محيط را داشته باشد
حادثه: رويدادي است برنامه ريزي نشده
شناسايي ريسک: ازمراحل مديريت ريسک، تعيين کليه شرايطي که داراي پتانسيل ايجاد آسيب، حوادث، وخطرات هستند
آناليز وارزيابي ريسک: پتانسيل آسيب رساني ريسکها را با استفاده از روشهاي کمي وکيفي تعيين و آنها را ميتوان ازنظر مدت زمان خطر، احتمال وقوع حوادث، شدت صدمات وخسارتهاي حاصل طبقه بندي کرد.
/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
حق زندگي بنياديترين حقوق است، هنوز هرساله 1.2ميليون نفر مطابق آمار ارائه شده در سال 2005، درسال 1999، 2.2ميليون نفر اعم از زن و مرد بوسيله حوادث و بيماريهاي ناشي از کار ازحقوق خود محروم ميشوند، فوت و آسيبهاي ناشي از کار هزينه سنگيني را به دولتها به ويژه در کشورهاي در حال توسعه که تعداد زيادي از کارگران در مشاغل پر خطر از قبيل کشاورزي، استخراج معدن و غيره که در برخي از کشورها پرخطرترين صنعت است کارميکنند، تحميل ميکند، پرخطرترين مشاغل ميتواند 10 - 100بار نسبت به شغلهاي ديگر خطرناکتر باشند.
در طي اين قرن در کشورهاي صنعتي ما شاهد افت آشکاري درحوادث ناشي از کاربه دليل پيشرفت در بهبود بخشيدن به سلامت وشرايط فيزيکي و ايمني محل کارهستيم، دعوت به بهبود بخشيدن به سلامت و شرايط فيزيکي و ايمني محل کار در سراسر جهان ادامه دارد، کار ايمن در پاسخ به نيازهاي زير مطرح شده است:
الف. اطلاع رساني در زمينههاي حوادث، آسيب، بيماريهاي ناشي از کار
ب .ترويج وحمايت از همه کارگران درانطباق با استانداردهاي بين المللي کار
ج. بالا بردن کشورهاي صنعتي و کشورهاي عضو I.L.O در پيشگيري موثر و سياستها و برنامههاي حفاظتي
در کشور ما اگرچه به ظاهر رشتههاي مختلف ايمني و بهداشت ومحيط زيست به صورت آکادميک وجود دارد اما درعمل آنقدر که به کميت قضيه بها داده ميشود به کيفيت نپرداختهايم تکنيکي که دراين پروژه معرفي شده است با وجود اينکه بسيار ساده است و هرکس در هر سطحي ميتواند به فراخوان معلوماتش از آن بهره بگيرد اما يکي از ارکان مهمترين استانداردهاي مديريت ايمني و بهداشت بشمار ميرود و خصوصاً با مطرح شدن OHSAS18001 و وجود استانداردهايي چون BS 8800 ، جايگاه ويژهاي پيدا کرده و مجري آن قطعاً کسي نخواهد بود جز فارغ التحصيلان رشتههاي ايمني و بهداشت صنعتي.
به اميد روزي که با فراگيري وبه کاربستن تکنيکهاي روز دنيا در ايمني و بهداشت، چهره اين رشته دگرگون گردد و جايگاه و مقام واقعي خود را درعرصه علم و صنعت کشور پيدا نمايد. آناليز کار سنجي: TASKANALYSIS
کار سنجي يکي از روشهاي بنيادين در ارزيابي و افت خطاهاي انساني محسوب ميشود تنوع بسياري از اين نوع آناليز در روز جاریه موجود است.
هدف از کارسنجي:
اين اصطلاح به فعاليتهاي وسيعي اطلاق ميگردد که فاکتورهاي انساني را بررسي ميکنند اين کار سنجيها به رويکرد کارگرايانه معروفند.
کاربرد آناليز کار سنجي:
روشهاي آناليز کارسنجي براي حذف پيش شرطهايي که به خطاهاي انساني منتهي ميگردد کاربرد دارند. اين روشها هم در زمان طراحي و هم زمان اصلاح يک سيستم ميتوانند مورد استفاده قرار گيرند. مقوله مهم در طراحي فرآيند نزول خطاهاي انساني به کمک تخصيص صحيح فعاليتهاي انسان با ماشين است که از جمله آنها طراحي سيستم اتوماتيک است.
تکنيکهاي آناليز آگاهانه و هوشمند کار:
آناليز کار سنجي که تا کنون بدان اشاره شده است همگي در جهت گيري عمليات و اقدامات قابل مشاهده از مطابق نيازکاري انجام ميشد.
آناليز هوشمندانه کار سنجي تلاشي براي شناخت لايههاي ذهني پنهان که ميتواند ما را به سمت و سوي خطا هدايت کند ميپردازد. اين آناليز بالاخص در مواقعي که عمليات بهره برداري نيازمند سطح بالايي از آمادگي ذهني است بسيار مفيد خواهد بود.
مسايل مرتبط با اين آناليز بسيار بزرگتر از روشهاي آناليز کار محور ميباشد. علت خطاهاي آگاهانه شايد کمتر از علل خطاهاي عملي مورد توجه قرار گرفته باشد و همچنين آناليزهاي آگاهانه کمي مشکلتر بوده و نياز به صرف دقت بيشتري دارند.
روشهاي متعددي از اين نوع آناليز وجود دارد که به شرح زير ميباشد:
1- روش (CADET ) CRITICAL ACTION & DECISION EVALUATION TECHNIOUE
2- روش ( IMAS ) INFLUENCE MODELING & ASSESMENT SYSTEMS
فرآيندهاي شناسايي خطرات
علي رغم اينکه برخي سازمانها يا افراد مسئول بر اين باورندکه دريافت گواهينامه اين سيستم، به معناي پايان راه و رسيدن به وضعيت آرماني در زمينه ايمني و بهداشت حرفهاي است، اما اين توهم بزرگ که ناشي از عدم درک اين استاندارد است، ازارزشها و قابليتهاي سودمند اين استاندارد نميکاهد بند 4/3/1از استاندارد مربوطه OHSAS18001 نيز با عنوان طرح ريزي براي شناسايي خطر وارزيابي و کنترل ريسک به اين مهم ميپردازد. اصول كلي در تمامي فرآيندهاي شناسايي خطرات و ارزيابي ريسك يكسان بوده ولي تفاوتهاي جزيي را ميتوان براي آنها برشمرد. اين فرآيند ابتدا با يك روش شناسايي خطرات مانند JSA (آناليز ايمني شغلي) يا JHA (آناليز خطرات شغلي) و غيره شروع کار ميشود. پس از شناسايي كليه خطرات براي كل سازمان سپس نوبت وزندهي به خطرات و به اصطلاح ارزيابي ريسك ميرسد. به كليه خطرات از لحاظ پيامد و احتمال وقوع عددي داده ميشود.كه معمولاً بين 1 تا 10 است.(مسئوليت انتخاب دامنه اعداد و فواصل بين آنها بر عهده كميته ارزيابي ريسك است.) مضرب اين دو عدد به ما "عدد اولويت ريسك " را ميدهد. بعضي از سازمانها با توجه به نوع كار و شرايط سازمان از جداول سوم و چهارم نيز استفاده ميكنند و براي هر كدام تعاريفي را ارائه ميدهند. مثلاً ممكن است يك سازمان به خطر از نظر اقتصادي نمره بدهد و سازمان ديگري از لحاظ توانايي كشف يا كنترل، ان خطر را مد نظر قرار دهد. مديريت ريسك فرآيندي است كه تصميماتي در خصوص كنترل و كاهش خطرات و پذيرش ريسكهاي باقي مانده را مديريت ميكند.
آناليز ريسك با روشهاي رياضي، ميزان هزينههاي سالانه بيمهاي، كاهش سود و هزينههاي جاري را كه بايستي تمامي خسارات را در طي سالهاي متمادي پوشش دهد محاسبه ميكند.
Hazard Identification
شناسايي خطر
همچنين ما كارهاي زير را علاوه بر مشاهده انجام دهيم
تيم در طول شناسايي خطرات JSA بايد اين سوالها را بپرسد:
چه چيزي ميتواند به سمت خطا برود؟
نتيجه اين خطاها چيست؟
آن چگونه اتفاق ميافتد؟
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد؟
سطح ايمني چقدر است
بايد چك شود تا اندازه گيريها اجرايي باشد JSA طح ايمني شناسايي شد، يم
و آنها متوجه بشوند با درگير شدن در كار
براي شناسايي خطرها سودمند است تا از يكسري چك ليستها بهره بگيريم
2. شناسايي خطر (Hazard Identification)
در شناسايي خطر حداقل به موارد زير بايد رسيدگي شود:
آيا چيزهايي براي ضربه زدن متقابل يا آسيب رساندن وجود دارد؟
آيا چيزهايي براي گير افتادن كسي بين آنها وجود دارد؟
آيا پتانسيل خطر ليز خوردن و افتادن وجود دارد؟
آيا خطر سقوط از سطحي به سطح ديگر و يا در همان سطح وجود دارد؟
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود؟
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد؟
آيا خطر كشيدن، هل دادن ويا خمش، چرخش وجود دارد؟
آيا خطر محيطي براي ايمني و سلامتي افراد وجود دارد؟
آيا خطر تجمع موادي نظير گازهاي سمي، بخار و يا بخار فلزي ويا گرد وغبار وجود دارد؟
آيا خطر وجود مواد آتش زا، انفجاري و يا برق وجود دارد؟
خطر و ريسك
خطر و ريسك مشابه با يكديگر نميباشد
خطر چيزي است كه باعث ضرر و يا صدمة بالقوهاي گردد. مواد شيميايي، كارگاه، فرآيند كار و يا ساير جنبههاي محيط كار ميتوانند به عنوان خطر محسوب شوند.
ريسك عبارتست از احتمال بيماري، جراحت و يا حتي مرگي كه بعلت خطر بوجود ميآيد
اگر ريسكي ناچيز است در اين صورت محتملترين نتيجه پي آمدي ناچيز و بسيار غير محتمل است.
پي آمد ناچيز در جائي بكار ميرود كه محتملترين نتيجه كم هزينه و پي آمد كمي نظير جراحت جزيي داشته باشد و نياز به كمكهاي اوليه باشد. يك پيآمد بسيار غيرمحتمل زماني است كه شانس به وجود امدن آن خيلي كم باشد.ارتباط بين خطر و ريسك در جدول نشان داده شده است.
خطر
ريسك
ماده شيميايي: سرطانزا
اين احتمال وجود دارد كه اگر محققي از بنزن بعنوان يك حلال براي مدتهاي طولاني در زير يك هود استفاده نكند احتمال مبتلا شدن وي به سرطان خون وجود دارد
انرژي: الكتريسيته
در صورتيكه سيم برق يك وسيلة برقي معيوب و سيم اتصال به زمين براي آن وجود نداشته باشد در اين صورت اين احتمال برق گرفتگي و كشته شدن وجود دارد.
حمل دستي بار
اگر فردي باري به وزن 40 كيلوگرم را جابجا نمايد اين احتمال وجود دارد كه به كمر دارد مبتلا شود
خون آلوده
اگر فردي به هنگام خون گيري از يك فرد آلوده دستش با سوزن مجروح شود اين امكان وجود دارد كه وي از اين طريق آلوده شود
ميز اره دوار
در صورتيكه حفاظ ارة دوار برداشته شده باشد اين احتمال وجود دارد كه فرد به هنگام بريدن چوب ساعد خودش را نيز ببرد
مراحل اصلي مديريت ريسك
1- استقرار مفاد و زمينه نحوه انجام كار
2- شناسايي خطرات
3- تحليل ريسكي كه به علت خطر بوجود آمده
4- ارزشيابي ريسك
5- اصلاح و برطرف نمودن ريسك
6- بازنگري و پايش ريسك
استقرار مفاد و زمينه نحوه انجام كار
فرآيند كار چيست؟
درك مورد نياز جهت رسيدن به وظيفة مورد نظر
اين قسمت از فرآيند ضرورتاٌ توصيفي است
شناسايي خطرات
خطر چيست؟
(شناخت خطرات موجود در محيط كار بما كمك خواهند كرد كه آيا ريسك مرتبط با خطر ريسك ناچيز است و يا ميتوان ريسك را براحتي ثابت نگه داشت )
اگر شما ميتوانيد به اين سؤال جواب بله بدهيد بايد اين جواب را به عنوان ارزيابي خودتان از ريسك داده و/ يا سريعاٌ خطر را ثابت نگه داريد. يافتهها خود را ثبت و يا اقدام لازم را انجام دهيد. سپس شما در تاريخ تعيين شدهاي بايد يافتههاي خود را پايش و مورد مرور قرار دهيد در صورتيكه ريسك مرتبط با خطر ناچيز نبوده در اين صورت آيا واحد بهداشت و ايمني آئين نامههاي لازم، استاندارد توصيه شده يادستورالعمل اجرايي صنعتي براي اين خطر دارد؟
اگر آئين نامه، استاندارد توصيه شده، دستورالعمل اجرايي صنعتي وجود دارد و/يا راهنماي مواد در اين خصوص وجود دارد به مستندات آن ارجاع دهيد.
آناليز ايمني شغلي چيست؟
What Is Job Safety Analysis?
تعريف: آناليز كيفي ايمني يك شغل، روش و نوع انجام كار، تشخيص خطرات و پتانسيل حوادث كه ممكن است در طول انجام كار اتفاق بيا فتد. تعيين و اختصاص دادن ابزار و سيستمهايي براي كاهش و كنترل ريسكها شامل شرح و نتيجه حوادث و آناليز ايمني شغلي يك ريسك رنكينگ از برخي خطرات شناسايي شده و پتانسيل حوادث ميباشد.
JSA با اسامي مترادف Job Hazard Analysis و Job Hazard Breakdown و Safety Task Assignment و غيره يكي از روشهاي پيشگيري از حادثه و آناليز خطر است كه سابقه اجراي آن در كشورها صنعتي به حدود سالهاي قبل از 1930 ميرسد.
براي آناليز ايمني شغلي دو تعريف به شرح زير ارائه ميشود:
1. آناليز شغلي متدولوژي است که با بکارگيري تکنيکهاي مختلف به محقق در جمع آوري و سازماندهي دادهها و استفاده از آنها براي قضاوت و تصميم گيري کمک ميکند.
2. آناليز ايمني شغلي عبارت است از بررسي سيستماتيک يک شغل به منظور شناسايي خطرات بالقوه آن، ارزيابي سطح ريسک و شناسايي متد کنترلي مناسب براي کنترل ريسک خطرات شناسايي شده. البته بايستي به خاطر داشت که آناليز ايمني شغلي با بازرسي محيط کار و مميزي شغلي متفاوت ميباشد. JSA يک عنصر بسيار مهم در سيستم مديريت ريسک محسوب ميشود. اين تکنيک شامل آناليز وظايف اساسي موجود در شغل براي شناسايي خطرات بالقوه و تعين راههاي ايمن براي انجام آن است. گفتني است که ممکن است در مواردي اين تکنيک تحت عنوان آناليز خطرات شغلي نيز ناميده ميشود. همچنين در طول انجام آناليز ايمني شغل با يكسري كلمات و عبارات خاص سر و كار داريم كه بايد از هم متمايز شوند. يكي از كلمات كليدي JOB است كه به شغل در معني عام و يا به عبارتي حرفه برميگردد. مثلا مشاغلي نظير برقكار، جوشكار و... هر يك از افراد با اين حرفهها كارها و وظايف مختلفي را در رابطه با شغل شان ممكن است انجام دهند، مثلا يك برقكار ممكن است لامپي را تعويض نمايد، يك وسيله برقي را تعمير كند و غيره، هر يك از فعاليتها و وظايف را اصطلاحا TASK گويند. اما هر يك از اين فعاليتها نيز از مراحلي تشكيل شدهاند، مثلا جهت تعويض يك لامپ سوخته، برقكار روي يك چهار پايه ميايستد، لامپ را با يك دست و سر پيچ را با دست ديگر ميگيرد، لامپ را ميچرخاند تا از سر پيچ خارج شود و سپس از بالاي چهار پايه پايين ميآيد، به هر يك از اين مراحل STEP ميگويند. در طول انجام JSA به نوعي با هر سه عبارت سر و كار داريم كه نبايد آنها را با هم مخلوط و اشتباه كرد.
نامهاي ديگر JSA
: JHA Job Hazard Analysis
Safe Job Analysis: SJA
Task Hazard Analysis: THA
JSA براي كدام شغلها انجام ميشود؟
شغلهايي كه در آنها حوادث و يا شبه حوادث رخ داده است.
شغلهايي كه در آنها موارد خطر كاملاً عمومي و شناخته شده نيست و راههاي مقابله با اين خطرات شناخته شده نيست.
شغلهايي كه در آنها يكسري كارگر جديد با يكديگر كار ميكنند.
شغلهايي كه در آنها نياز است چندين نفر با هم به صورت مشاركتي كار كنند ونياز به هماهنگي بين آنها دارد.
ابزار يا روشهاي جديد كاري كه در حال معرفي هستند.
Purpose of JSA
مقصود ازJSA چيست ؟
مقصود ازJSA تشخيص وارزيابي خطراتي است كه ممكن است در طول طراحي- روش اجرايي و ابزار آلات يك شغل ديده نشود.
تغيير پرسنل يا روش.
توسعه از اولين باري كه كار انجام شده است.
اولين هدف از انجام آناليز ايمني شغلي پيدا كردن راه ايمن براي انجام كار يا پيدا كردن راه جايگزين است.
JSA Execution
اجراي JSA
JSA توسط تيمي شامل كارگران (كساني كه واقعا اين كار را انجام ميدهند) يا در آينده انجام خواهند داد. سوپر وايزرها،كاركنان ايمني و تخصصهاي مختلف اگر نياز باشد.
نتايج بدست آمده در يك جدول ويا فرم كامپيوتري ثبت ميشود.
JSA Procedure
روش كار JSA
JSA به صورت نرمال و عمومي شامل موارد زير ميشود:
1. تفكيك يك شغل به مراحل مختلف
3. تشخيص خطرات، موقعيتهاي خطرناك، كارهاي خطرناك انجام شده در هر مرحله از كار
4. تعيين ابزار و كنترلهاي لازم براي قسمتهاي كه خطر آن شناسايي شده است
5. خلاصه كردن و پيگيري نتايج حاصل شده
6. پيش نياز آناليز ايمني شغلي
شماره 4 و 5 در همه انجام نميشود JSA
JSA Prerequisites
پيش نياز JSA
1. انتخاب يك شغل براي آناليز
2. جمع آوري پيش زمينههاي لازم و ضروري
3. انتخاب يك جدول مناسب براي ثبت
تشكيل تيم JSA
JSA TEAM
يك سرپرست تيم كه صلاحيت و تجربه در اين روش را داشته باشد
يك منشي كه موارد را ثبت نمايد (اين كار ميتواند توسط سرپرست گروه نيز انجام شود. اعضاي تيم شامل 2 تا 10 نفر براي جمع آوري تجربه و علم مورد نياز
براي شغلي كه آناليز ميشود تهيه نمايند و روش اجرايي و ابزار مرتبط
(TEM – (JSA 2
تيم بايد حداقل شامل دو نفر از كارگراني باشد كه با اين شغل آشنا هستند
و متوجه باشند كه كمك آنها در اين فعاليت باعث شناسايي خطرات و به حداقل رساندن آنها ميشود
اعضاي تيم JSA
اعضاي تيم JSA بايد وظيفه كا ريشان را قبل از حضور در جلسه آناليز ايمني بدانند
بايد روش اجرايي و ابزار مرتبط براي شغلي كه آناليز ميشود تهيه نمايند
پرسنل با آگاهي و تخصص بايد به اين جلسه دعوت شود
Selecting the Job
انتخاب شغل شغلهايي با بدترين آمار حوادث، داراي اولويت هستند و در مرحله اول بايد آناليز شوند
ضريب تكرار حوادث: شغلهايي كه ضريب تكرار حوادث بالايي دارند. و حادثه مرتب تكرار ميشود داراي اولويت هستند.
ضريب شدت: شغلهايي كه حوادث در آنها ضريب شدت بالايي دارد يعني باعث بروزLTI
و درمان پزشكي ميشوند بايد آناليز شود.
پتانسيل حوادث: شغلهايي با پتانسيل خطر شديد مثل كارهايي نظير بلند كردن تجهيزات سنگين
شغلهاي جديد: شغلهايي كه هميشه انجام نميشود و يا تغيير پيدا كرده داراي اولويت براي آناليز هستند
شغلي هميشگي: شغلهايي با خطرات ذاتي كه كارگران در معرض آن قرار دارند
Job Description
تشريح شغل
اطلاعات زير براي انجام آناليز يك شغل بايد تهيه شود
خلاصهاي از شغل و هدف از انجام آن
بازديد مقدماتي از شغل و محل توسط سرپرست گروه و اين گزارش ميتواند
با عكس و فيلم تكميل شود.
يك ليستي از آموزشهاي مورد نياز، دستيابي به محل، كار با ابزار، خودروها، كار در بلندي و..
يك ليستي از نيازمنديها و وسايل استحفا ظي توصيه شده
Background Information
دادهها پيش زمينه
قبل از انجام آناليز ايمني شغلي، جمع آوري اين گزارشها ضروري است
مصاحبه، مذكره
نوشتن پروسه و روش اجرايي
كتاب و مرجع
بازديد از مراحل مختلف كار
بازبيني حوادث و اتفاقات گذشته
Separate the Job into Basic Steps
تفكيك كار به مراحل پايه
شغل بايد به قسمتهاي پشت سر هم با رعايت توالي تقسيم شود.
در ارزيابي بايد از موارد نارسا يا بيش از اندازه پرهيز كرد ( براي بيشتر شغلها 10 STEP) كفايت مينمايد
مراحل بايد شامل ابتد تا انتها باشد.
هر قسمت بايد شامل كارهايي كه انجام ميشود باشد نه كارهايي كه بايد انجام شود
تعريف مراحل با فعلهايي مانند نصب،، بلند كردن، باز كردن، پركردن مكان و جدا كرد
باز بيني مراحل كار با چند كارگر تا اطمينان از درستي مراحل حاصل شود
2-تفكيك كار به مراحل پايه (Separate the Job into Basic Steps)
براي تفكيك كار به مراحل گوناگون، روش سودمند مشاهده چگونگي انجام كار است
انتخاب كارگران توانا، حرفهاي، و كساني كه مايل به همكاري در اين فعاليت هستند براي مشاهده كار ديگر كارگران براي مقايسه اختلافها به خصوص اگر در شيفتهاي ديگر باشند
JSA چه سودهايي دارد
توزيع اينكه مشاهده كارگران در حال كار
ثبت تصوير
تعيين مراحل پايه با استفاده از سوالهاي زير
با كدام مرحله كار آغاز ميشود
مرحله پايه بعدي چيست
Separate the Job into Basic Steps
3-تفكيك كار به مراحل پايه
همچنين ما كارهاي زير را علاوه بر مشاهده انجام دهيم گفتگو در مورد شيوه انجام كارچندين نفر از كساني اين شغل را انجام ميدهند در مشاهده وارد شوندبه ياد آوري و چك كردن روش كساني كه آناليز كار خود را انجام ميدهند كار خود را بياد بياورند
Hazard Identification
شناسايي خطر
همچنين ما كارهاي زير را علاوه بر مشاهده انجام دهيم
تيم JSA بايد اين سوالها را در طول شناسايي خطرات بپرسد
چه چيزي ميتواند به سمت خطا برود
نتيجه اين خطاها چيست
آن چگونه اتفاق ميافتد
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد
سطح ايمني چفدر است
بايد چك شود تا اندازه گيريها JSA اجرايي باشد طرح ايمني شناسايي شد،
و آنها متوجه بشوند با درگير شدن در كار
براي شناسايي خطرها، سودمند است تا از يكسري چك ليستها بهره بگيريم
2- شناسايي خطر (Hazard Identification)
در شناسايي خطر حداقل به موارد زير بايد رسيدگي شود؟
آيا چيزهايي براي ضربه زدن متقابل يا آسيب رساندن وجود دارد؟
آيا چيزهايي براي گير افتادن كسي بين آنها وجود دارد؟
آيا پتانسيل خطر ليز خوردن و افتادن وجود دارد؟
آيا خطر سقوط از سطحي به سطح ديگر و يا در همان سطح وجود دارد؟
ممكن است عوامل ديگري در اين بخش وارد شود؟
چگونه اين خطرات اتفاق ميافتد؟
آيا خطر كشيدن، هل دادن ويا خمش، چرخش وجود دارد؟
آيا خطر محيطي براي ايمني و سلامتي افراد وجود دارد؟
آيا خطر تجمع موادي نظير گازهاي سمي، بخار و يا بخار فلزي ويا گرد وغبار وجود دارد؟
آيا خطر وجود مواد آتش زا، انفجاري و يا برق وجود دارد؟
ايجاد يا توسعه راه حلها (Develop Solutions)
روشهاي پيشنهاد شده براي كنترل خطرات بايد ليست شود.
روشهاي مهندسي و مديريتي براي ايزوله كردن خطرات به استفاده از وسايل
حفاظت فردي ترجيح داده ميشود.
پيدا كردن راههاي جديد براي انجام شغل
تغيير موقعيتهاي فيزيكي كه خطر ايجاد ميكند
بازبيني روش اجرايي و روش كار
بالا بردن آموزش قبل از انجام كار
افزايش نظارت و سرپرستي در حين كار
اجراي كنترلهاي اداري زماني كه نميتوان عامل خطر را با روشهاي مهندسي حذف كرد
اختصاص امكانات تجهيزات فردي
نتيجه (Conclusions)
منافع انجامJSA
شناسايي واقعي و پتانسيل خطراتي كه در شغل وجود دارد و كمك براي اينكه چگونه اين خطر را مديريت كنيم
دادن آموزشهاي فردي به افراد در مورد حفاظت ايمني موثر
آماده كردن پلانهايي براي سرپرستي ايمني
دادن شرحات ايمني به كارگران جديد
دادن دستورالعمل براي كارهاي غير معمول
بررسي روش اجرايي شغل بعد از رخ دادن حادثه
مطالعه روش كار براي بهبودهاي امكان پذير
شناسايي حفاظهاي مورد نياز براي محلهاي مورد نياز
آموزش سرپرستان براي سرپرستي ايمني
افزايش ارتباط و درگيري كارگران با مسائل و روشهاي ايمني
مشاركت كارگران در ايجاد روشهاي اجرايي ايمن
گرايش مثبت در مورد ايمني
تكرار آناليز ايمني شغلي (Repeating the JSA)
اگر هرگونه تغييري در مواد اوليه، ابزار روشها بوجود آمد آناليز ايمني شغلي بايد تكرار شود.
اگر حادثه مهمي در يك شغل بوجود آمد.آناليز ايمني شغلي كمك ميكند براي پيدا كردن علت حادثه و راههاي جلوگيري از حوادث آينده آناليز ايمني شغلي بايد به صورت دورهاي انجام شود. اين راه ما را مطمئن ميسازد كه كارگران از روشهاي درست انجام كار پيروي ميكنند
مراحل اساسي JHA چگونه است؟
چهار مرحله اساسي در انجام JHA عبارتند از:
1) انتخاب شغلي كه بايد مورد آناليز قرار گيرد.
2 ) تفكيك و آناليز مراحل انجام شغل به ترتيبي كه انجام ميشوند.
3 ) تشخيص خطرات بالقوه در حين انجام شغل
4 ) تعيين راهكارهاي پيشگيرانه به منظور غلبه يافتن بر خطرات
عواملي كه در انتخاب شغل به منظور آناليز مهم هستند چيست؟
به طور كلي براي كسب نتايج مطلوب بايد همه مشاغل با JHA مورد بررسي قرار گيرند. بعضا در موارد خاصي به منظور انجام JHA در برخي مشاغل با يك سري محدوديتهاي كاربردي مانند محدوديتهاي زماني روبرو ميشويم. از ديگر موارد مورنظر بازديدهايي است كه هنگام تغيير در تجهيزات، مواد خام، پروسهها و يا محيط به وجود ميآيد را ميتوان نام برد. با توجه به دلايل فوق معمولا براي انجام JHA بايد شغل مورد نظر را به خوبي شناخته و اصطلاحا آن را آناليز كنيم.
فاكتورهايي كه در تعيين اولويت مشاغل براي آناليز مد نظر قرار ميگيرند شامل:
تكرار حوادث و شدت آنها: در مشاغلي كه حوادث به طور مكرر اتفاق ميافتد و يا اينكه هرچند وقت يكبار ولي با شدت جراحات زياد اتفاق ميافتد در اولويت قرار داده ميشوند.
دومين عامل مهم در اولويت مشاغل جهت آناليز شغلي پتانسيل ايجاد جراحتها و يا بيماريهاي شديد ميباشد.اثرات ناشي از حوادث شرايط خطرناك يا مواجهه با موادمضر نمونهاي از پتانسيلهاي شديد خطر هستند.
شغلهايي كه جديدا ايجاد شدهاند هم به عنوان فاكتور ديگر در انتخاب شغلها به منظور آناليز در نظر گرفته ميشود. كمبود تجربه در اين گونه مشاغل عاملي براي ايجاد حادثه محسوب ميشود. و از طرف ديگر در اينگونه مشاغل خطرات به طور اشكار ويا پيش بيني شدهاي خود را نشان نميدهند.
يكي ديگر از فاكتورهاي مهم كه بايد مد نظر قرار داده شود تغييراتي است كه در فرآيند ايجاد يك شغل داده ميشودكه ميتواند خطرات جديدي را در حين انجام كار ايجاد كند.
يكي ديگر از فاكتورها مهم در اولويت بندي مشاغل مورد آناليز اعمال و يا مراحل از كار است كه متناوبا تكرار ميشوند. كارگراني كه نسبت به شغلشان ديدي غير مسئولانه دارن ممكن است در معرض ريسك بيشتري قرار بگيرند.و بنابراين انجام JHA در اينگونه موارد يك بازيابي خطرات را به ما ارائه ميكند.
چرا از JSA استفاده ميكنيم و در كجا كاربرد دارد
JSA براي كدام شغلها انجام شده است
شغلهايي كه در آنها حوادث و يا شبه حوادث رخ داده است
شغلهايي كه در آنها موارد خطر كاملا عمومي و شناخته شده نيست و راههاي مقابله با اين خطرات شناخته شده نيست.
شغلهايي كه در آنها يكسري كارگر جديد با يكديگر كار ميكنند.
شغلهايي كه در آنها نياز است چندين نفر با هم به صورت مشاركتي كار كنند
ونياز به هماهنگي بين آنها دارد
ابزار يا روشهاي جديد كاري كه در حال معرفي هستند
چگونه ما يك شغل را به منظور انجام JHA تفكيك كنيم؟
بعد از انتخاب شغل به منظور آناليز، مرحله بعد تفكيك شغل براي تشخيص مراحل اساسي انجام ان شغل است يكي از اين مراحل تعيين اعمال لازم طي انجام شغل جهت پيشرفت كار است JHA يك روش تجربي را كه طي بيشتر شغلها در كمتر از 10 مرحله توصيف ميشوند را پيشنهاد ميكند و اگر مراحل بيشتري جهت انجام ان شغل وجود دارد بايد شغل را به دو بخش تقسيم نمود.
و هر بخش را به طور مجزا با JHA مورد آناليز قرار داد.مثلا شغل آپاراتي از اين گونه شغلهاست مهمترين نكته مورد توجه ترتيب صحيح انجام مراحل مختلف كار است.و هر مرحلهاي كه خارج از اين ترتيب باشد ممكن است كه پتانسيل خطرزايي داشته باشد و يا اينكه ممكن است خطراتي شناسايي شوند كه در عمل وجود نداشته باشند هر مرحله كاري بايد به همان ترتيبي كه انجام ميشود ثبت شود و چگونگي انجام ان يادداشت گردد.
توضيح مطالب اضافي به شكلي كه بتواند در يك شيفت كاري درتهيه آناليز شغلي مورد استفاده قرار گيرد مهم است. مراحل شغلي در ستون چپ (با توجه به رفرنس لاتين ) نوشته ميشود
Preventative Measures
Potential hazard
Sequence of event
اين قسمت از آناليز معمولا با تماشاي كارگران در هنگام انجام وظايف شغلي صورت ميگيرد و معمولا توسط سرپرست واحد مربوطه انجام ميشود اما در كل بيشتر آناليزها به وسيله اشخاص ديگر اتفاق ميافتد كه اين شخص ترجيحاً بايد عضو كميته ايمني و بهداشت شغلي باشد و به اين ترتيب احتمال از قلم افتادن نكات كليدي كمتر خواهد بود.
كارگر مورد نظر بايد مورد آزمون قرار گرفته وتوانايي خود را در انجام همه مراحل شغل مورد نظر نشان بدهد به منظور تقويت همكاري و مشاركت كارگر بايد دلايل انجام آناليز شغلي به طور صريح براي وي شرح داده شود. لازم به ذكر است كه اين آناليز خطرات شغلي به صورت يك مطالعه اني و لحظهاي مورد استفاده قرار نميگيرد و همچنين سعي در پنهان نمودن اعمال غير ايمن فرد مورد نظر ندارد. انجام JHA باعث ميشود تا خطرات و معايب موجود در مراحل مختلف كاري حذف، اصلاح و يا تا حدود ايمن كاهش يابد.
بازديد و بررسي كار به منظور JHA بايستي درطي زمان و شرايط عادي انجام شود.مثلا اگر يك شغل مكرررا فقط در شب انجام ميشود. JHA نيز ميبايستي درطي شب انجام گيرد. وعملا انجام JHA تداعي كننده همه شرايط موجد در هنگام انجام كار باشد.
پس از انجام JHA بايد از درستي مراحل ثبت شده وكليه اطلاعات كسب شده اطمينان حاصل كرد كه به اين منظور مطالب به دست امده به همه افراد شركت كننده در فرآيند JHA و از جمله خود كارگر عرضه شده و از انها در مورد مراحل كار نظرخواهي ميگردد تا اطمينان حاصل شود كه تمامي اصول به كار رفته ذكر شده اند و مراحل به ترتيب درست قرار گرفته اند.
چگونه ميبايستي پتانسيل خطرات را تشخيص داد؟
يكي از مراحل اصلي ثبت شده اينكه بايد پتانسيل خطرات در هر مرحلهاي شناسايي شود. طبق مشاهدات شغل و همچنين آگاهي از تصادف و صدمات اتفاق افتاده و تجارب شخصي بايد هرعاملي را كه ميتواند در هر مرحله از انجام شغل غلط باشد را به دست آورد.همچنين ممكن است يك بازبيني مجدد از شغل مورد آناليز JHA در بعضي موارد لازم باشد. به اين ترتيب از همان لحظه ابتدايي ثبت گزارشها در مورد شغل و خطرات نهفته در مراحل مختلف انجام ان ميتوان توجه بيشتري را بر روي پتانسيل خطرات معطوف داشت بايد توجه داشت كه در اين سطح هنوز هيچ تلاشي در جهت اصلاح مشكلات اشكار شده احتمالي انجام نشده و تنها شناسايي خطر صورت گرفته است.
به منظور كمك به شناسايي پتانسيل خطرات سوالاتي مانند سوالات زير مطرح شود ولي بايد توجه داشت كه اين ليست سوالات ليست كاملي نيست.
1. آيا امكان گير افتادن شخص در داخل ماشين و يا بين ابزار در حين كار وجود دارد؟
2. آيا اماكن خطرازايي ماشينها يا وسايل محتمل است؟
3. آيا احتمال تماس كارگر با اشياء يا مواد خطرناك وجود دارد؟
4. آيا احتما سرخوردن، سقوط ويا لغزيدن كارگر در حين كار وجود دارد؟
5.آيا كارگر از فشارهاي ناشي از بلند كردن بار، هل دادن و يا كشيدن ابزار احساس ناراحتي وشكايت دارد؟
6. آيا كارگر در معرض دماهاي خيلي بالا يا خيلي پايين قراردارد؟
7. آيا صدا و ارتعاش در محيط كار به عنوان يك معضل مطرح است؟
8. آيا خطر سقوط اشيا وجود دارد؟
9. آيا مشكل روشنايي در محيط كار مطرح است؟
10. آيا فاكتورهاي محيطي نظير فشار هوا، دما و رطوبت ميتواند ايمني را در محيط كار تحت تاثير قرار دهد؟
11. آيا احتمال وجود پرتوهاي مضر در محيط وجود دارد؟
12. آيا احتمال تماس با مواد داغ، سمي و يا سوزش اور در محيط ميتواند وجود داشته باشد؟
13. آيا در هواي محيط احتمال وجود گرد وغبار، فيوم، ميست و يا بخارات ميباشد؟
چگونه بايد راهكارهاي پيشگيرانه را محاسبه و ارائه نمود ؟
مرحله پاياني در JHA تعيين روشهايي براي حذف يا كنترل خطرات شناسايي شده است.ارزيابيهاي عمومي مورد قبول در اولويت بندي حذف با اصلاح خطرات شامل موارد زير است:
1. حذف خطر: اين روش بيشترين تاثير را در پيشگيري از وقوع حوادث دارد.به منظور حذف خطرات بايد از تكنيكهايي به شرح زير استفاده گردد.
انتخاب يك فرآيند متفاوت با فرآيند قبلي.
تعديل و اصلاح فرآيند موجود.
جايگزين كردن مواد خطرناك با مواد كم خطرتر.
بهبود شرايط محيطي ( به كمك تهويه ).
اصلاح و يا تغيير دادن تجهيزات و وسايل.
2. محصور كردن يا باز داشتن خطرات: اگر امكان حذف خطرات نباشد ميتوان با استفاده از حصارها، حفاظ گذاري ماشين الات و يا جداسازي كارگران از منبع خطر مثلا با كمك اتاقكهاي كنترل از راه دور فرآيند و يا روشها و وسايل مشابه از خطرات پيشگيري كرد.
3. اصلاح فرآيند كار: اين عمل ممكن است به وسيله تشخيص مراحلي كه خطرناك هستند تغيير دادن ترتيب مراحل انجام كار و يا افزودن مراحل جديدي در پروسه كار (مثل قفل كردن منبع انرژي و…)انجام شود.
4. كاهش تماس: يك روش كاهش تماس، كاهش زمانهاي مواجهه با خطر است. بدين منظور بايد از ماشين الاتي كه نياز به كمترين نگهداري و تعمير دارنداستفاده شود.همچنين استفاده از وسايل حفاظت فردي ممكن است در بعضي موارد لازم باشد.كاهش شدت حوادث، تأمين فوري تسهيلات مورد نياز، وجود ايستگاههاي شستشوي چشم هم از ديگر ضروريات مورد نياز در محل است در تهيه ليست روشهاي پيشگيري بايد توضيحات ضروري دادهشود همچنين بايد از به كاربردن كلمه توجه،دقت يا احتياط اجتناب گردد. مراحل گفته شده تا بحال بيانگر اين است كه در اين مورد چه رفتاري را بايد در پيش گرفت و چگونه به طور احسن به ان پايبند بود.
ايجاد يا توسعه راه حلها (Develop Solutions)
روشهاي پيشنهاد شده براي كنترل خطرات بايد ليست شود.
روشهاي مهندسي و مديريتي براي ايزوله كردن خطرات به استفاده از وسايل حفاظت فردي ترجيح داده ميشود.
پيدا كردن راههاي جديد براي انجام شغل
تغيير موقعيتهاي فيزيكي كه خطر ايجاد ميكند
بازبيني روش اجرايي و روش كار
بالا بردن آموزش قبل از انجام كار
افزايش نظارت و سرپرستي در حين كار
اجراي كنترلهاي مديريتي زماني كه نميتوان عامل خطر را با روشهاي مهندسي حذف كرد
اختصاص امكانات تجهيزات فردي
نتيجه انجام JSA (Conclusions)
شناسايي واقعي و پتانسيل خطراتي كه در شغل وجود دارد. و كمك براي اينكه چگونه اين خطر را مديريت كنيم
دادن آموزشهاي فردي به افراد در مورد حفاظت ايمني موثر
آماده كردن پلانهايي براي سرپرستي ايمني
دادن شرح ايمني به كارگران جديد
دادن دستورالعمل براي كارهاي غير معمول
بررسي روش اجرايي شغل بعد از رخ دادن حادثه
مطالعه روش كار براي بهبودهاي امكان پذير
شناسايي حفاظهاي مورد نياز براي محلهاي مورد نياز
آموزش سرپرستان براي سرپرستي ايمني
افزايش ارتباط و درگيري كارگران با مسائل و روشهاي ايمني
مشاركت كارگران در ايجاد روشهاي اجرايي ايمن
گرايش مثبت در مورد ايمني
تكرار آناليز ايمني شغلي (Repeating the JSA)
اگر هرگونه تغييري در مواد اوليه، ابزار روشها بوجود آمد.
آناليز ايمني شغلي بايد تكرار شود.
اگر حادثه مهمي در يك شغل بوجود آمد.آناليز ايمني شغلي كمك ميكند
براي پيدا كردن علت حادثه و راههاي جلوگيري از حوادث آينده
آناليز ايمني شغلي بايد به صورت دورهاي انجام شود. اين راه ما را مطمئن ميسازد كه
كارگران از روشهاي درست انجام كار پيروي ميكنند .
وابزار در شرايط ايمن قرار دارند.
تجهيزات استحفاظي فردي: (Equipment Personal Protective)
تجهيزاتي ميباشد که به منظور حفاظت از قسمتهاي مختلف بدن در برابر انواع خطرات احتمالي درمحيطهاي کار طراحي ميشوند
فاکتورهاي دخيل در انتخاب وسايل استحفاظ فردي :
1) پذيرش کارگران جهت استفاده از لوازم حفاظت فردي که يک فاکتور اساسي در يک برنامه موفقيت آميز استفاده از PPE محسوب ميشود.
2) تطابق با استاندارد
3) انطباق با قابليت و حساسيت فردي
4) متناسب با عامل زيان آور اعم از شدت و غلظت آلاينده و زمان مواجهه
5) متناسب با فصل و فرهنگ جامعه(قابليت پذيرش)
6) شکل ظاهري و کيفيت مناسب
7) سهولت استفاده و عدم مزاحمت جهت انجام کار
8) عدم ايجاد اثرات جانبي و چند منظوره بودن
9) مدت زمان استفاده و قابليت دسترسي
10) نگهداري و تاريخ انقضاء و قيمت مناسب
11) نظر کارگر و جنس مناسب
بحث و نتيجه گيري:
در ابتداي فرآيند آناليز ايمني درشرکت ليستي از مشاغل وفعاليتهاي موجود تهيه که دربحث روش انتخاب شغل در پروژه آمده است مشخص و با استفاده از چک ليست شناسايي خطرات اين جداول آماده ودقیق شدند لازم به ذکراست که درستون 3 جدول اقدامات کنترلي وراههاي حذف خطر براي هرشغل آمده است. نتايجي که درکل ميتوان از اين پروزه بدست آورد:
- پروسه کاري ايمن براي هرشغل تعريف شده
- مشارکت کارگر درايمني انجام شغل ونيز دربرقراري محيط کارايمن
- پروسههاي کاري موجود وخطرات وبيماريهاي ناشي از آن
- ناظران و مسئولان ايمني با استفاده از اين آناليزها، کار و موارد ايمني آن را بهتر مورد بازرسي قرار ميدهند
- مورد مهم تعيين نيازهاي آموزشي ايمني کارکنان، فرد خطرات محيط کار رابه خوبي شناخته وروش ايمن را ميداند
- حفاظها و وسايل P.P.E مورد نياز براي هر شغل پيشنهاد ميشود
- و يک نتيجه مهم، زمينه سازي در جهت ايجاد يک سيستم مديريت ايمني و بهداشت صنعتي ميباشد
واژگان کليدي:
ايمني- خطر- حادثه- شناسايي ريسک – آناليز وارزيابي ريسک
ايمني: به معني ميزان دوري از خطروکميتي نسبي است
خطر: شرايطي که داراي پتانسيل صدمه رساندن به کارکنان، خسارت به وسايل وتجهيزات، ماشين آلات، محيط را داشته باشد
حادثه: رويدادي است برنامه ريزي نشده
شناسايي ريسک: ازمراحل مديريت ريسک، تعيين کليه شرايطي که داراي پتانسيل ايجاد آسيب، حوادث، وخطرات هستند
آناليز وارزيابي ريسک: پتانسيل آسيب رساني ريسکها را با استفاده از روشهاي کمي وکيفي تعيين و آنها را ميتوان ازنظر مدت زمان خطر، احتمال وقوع حوادث، شدت صدمات وخسارتهاي حاصل طبقه بندي کرد.
/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}
سوالات متداول
آنالیز خطرات شغلی چیست؟
در این مطلب اطلاعات، جزئیات و نکات مرتبط با آنالیز خطرات شغلی بررسی شده است.
آخرین اطلاعات درباره انجام چیست؟
جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به انجام در این گزارش ارائه شده است.
مهمترین نکات درباره براي چیست؟
جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره براي در متن مقاله بررسی شده است.
برچسب:
نویسنده: زهرا شریفی